बीजिङ्गम्, 15मेमासः (हि.स.)। अमेरिकादेशस्य राष्ट्रपतिः डोणाल्ड् ट्रम्पः शुक्रवासरे चीनदेशयात्रां समाप्य राजधानीं बेजिङ्ग्-नगरात् गृहं प्रति प्रस्थितवान्। सः चीनदेशस्य राष्ट्रपतिना सी जिन्पिङ्ग् इत्यनेन सह द्विवारं वार्तालापं कृतवान्, यस्मिन् इरान्-तैवान्-देशयोः व्यापारः, तैलं, बोयिङ्ग् इत्यादीनि अनेकानि विषयानि समाविष्टानि आसन्। चीन-देशस्य राज्य-माध्यमस्य अनुसारं, शी-वर्यः अवदत् यत् अमेरिका-चीन-देशौ अग्रिमाणि वर्षत्रयं यावत् सामरिक-स्थिरतां प्रति सहमतौ स्तः इति।

बीजिङ्ग्-नगरे एकस्मिन् साक्षात्कारे ट्रम्प्-वर्यः अवदत् यत् चीनदेशः अमेरिकादेशात् तैलं, सोयाबीन् च क्रेतुं सहमतः अभवत् इति। सः उदघोषयत् यत् चीनदेशः बोयिङ्ग् को. संस्थायाः 200 बृहत्-वाणिज्यविमानानि क्रेतुं सहमतः अभवत् इति। प्रायः दशकाभ्यन्तरे अमेरिका-निर्मितानां विमानानां बृहत्तमं क्रयणम् एतत् व्यवहारः इति मन्यते। इदं द्वयोः देशयोः मध्ये व्यापार-तनावं न्यूनीकर्तुं प्रयत्नः इति मन्यते।

स्वयात्रायाः समये, ट्रम्पः गुरुवासरे रात्रिभोजनार्थं सितंबर 24 इत्यस्मिन्दिनांके शी-वर्यं वैट्-हौस् प्रति आमन्त्रयत्, इति सी. एन्. एन्., सी. बी. एस्. न्यूस्, सी. एन्. बी. सी., फाक्स् न्यूस्, चीन-देशस्य राज्य-सञ्चालिता शिन्हुवा वार्तासंस्था च अवदत्। चीनदेशः न दृढीकृतवान् यत् शी-वर्यः आमन्त्रणं स्वीकर्तुं शक्नोति वा इति। नवेम्बर्-मासे शेन्ज़ेन-नगरे एशिया-प्रशान्त-आर्थिक-सहकारस्य (ए. पी. ई. सी.) सभायाम् अपि च डिसेम्बर्-मासे फ़्लोरिडा-नगरे जी-20 इत्यस्य सभायाम् अपि द्वयोः नेतयोः मेलनस्य अपेक्षा अस्ति। संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य सामान्यसभा अपि सेप्टेम्बर-मासस्य आरम्भे न्यूयार्क-नगरे समागमिष्यति।

अस्मिन् यात्रायाम् ट्रम्प्-वर्यः शी-इत्यनेन सह व्यापार-व्यवहारस्य प्रशंसाम् अकरोत्। राष्ट्रपतिः ट्रम्पः शुक्रवासरे अवदत् यत् बीजिङ्ग्-शिखरसम्मेलने सः शी-वर्यः च कानिचन महत्त्वपूर्णानि व्यवहारानि कृतवन्तः तथा च अमेरिका-इरान्-द्वन्द्वस्य समाप्तेः इच्छां व्यञ्जयत् इति। शुक्रवासरे प्रातःकाले चीनदेशस्य शक्तिस्थाने झोङ्गनन्है-उद्यान-परिसरे द्वौ नेतौ द्वैपाक्षिकं मेलनं कृतवन्तौ। पश्चात् अपराह्णे, ट्रम्प्-वर्यः एयर्-फ़ोर्स्-वन्-मध्ये आरोहणं कृत्वा वाशिङ्ग्टन्-नगरं प्रत्यागतवान्।

एकदिवसे पूर्वं ट्रम्पः अवदत् यत् चीनदेशः अमेरिकादेशस्य विमानानां, कृषि-उत्पादानां च क्रयणार्थं सहमतः अभवत् इति। एतासु सन्धिषु अमेरिका-चीन-देशयोः व्यापारमण्डलस्य निर्माणम् अपि अन्तर्भवति। ट्रम्पः अवदत् यत् इरान्-विषये द्वयोः नेतयोः मतयोः अतीव साम्यं वर्तते इति। उभौ देशौ होर्मुज़्-जलसंधिं पुनः उद्घाटितुम् इच्छन्ति। अस्माकं सम्बन्धः अतीव दृढः अस्ति। वयं अत्यन्तं उत्तमं कार्यं कृतवन्तः

अध्यक्षद्वयेन पूर्वं गुरुवासरे बन्धद्वार-मेलनं कृतम् आसीत्, यत् प्रायः घण्टाद्वयं 15 निमेषपर्यन्तं च आसीत्। अस्मिन् सभायां व्यापारः, इरान्, तैवान् इत्यादीनां विषयेषु चर्चा कृता। ट्रम्प् इत्ययं मेलनं महान् इति अवोचत्। ट्रम्पः अपि अकथयत् यत् शी-वर्यः इरान्-देशाय किमपि सैन्य-उपकरणं न दातुं प्रतिज्ञातवान् इति। तेहरान्-देशे परमाणुशस्त्राणि न भवेयुः इति अपि शी-वर्यः अङ्गीकृतवान्।

गुरुवासरे मेलने, शी-वर्यः ट्रम्प्-वर्यं चितवान् यत् यदि तैवान्-विषयस्य सम्यक् निर्वहणं न भवति तर्हि तस्य परिणामेन संघर्षः अपि भवितुम् अर्हति इति चीन-देशस्य राज्यमाध्यमेन ज्ञायते। एषा कठोरसूचना आसीत्, परन्तु अमेरिका-देशः सभायाः विषये स्वस्य आधिकारिक-वक्तव्ये तैवान्-देशस्य उल्लेखं न अकरोत्। तैवान्-देशः चीनदेशस्य हिताय अत्यन्तं महत्त्वपूर्णः अस्ति। चीनदेशः द्वीपस्य नियन्त्रणं पुनः प्राप्तुं कठिनं प्रयतमानः अस्ति। अमेरिका-देशः ताईवान-देशस्य सैन्यसहायार्थं कोटिशः डालर-धनम् अददात्।

उभयदेशयोः अधिकारिणः अवदन् यत् ट्रम्प्-जिन्पिङ्ग-इत्येतयोः मध्ये दिनद्वयानाम् वार्तायां अद्यावधि कतिपयानि दृढानि सन्धयः प्राप्तानि सन्ति इति। इतोऽपि अन्याः सन्धयः सम्भवन्ति। देशद्वयं निकटतया अनुसरन्तः भाष्यकाराः वदन्ति यत् एतेषां महाशक्तिनां मध्ये कोलाहलपूर्णः इतिहासः सूचयति यत् अधुना कृतानि सन्धयः पश्चात् विच्छिन्नानि भवितुम् अर्हन्ति इति। कोटिशः डालर्-मूल्यस्य व्यवहाराः पूर्णतां प्राप्तुं वर्षाणि भवितुम् अर्हन्ति। एतेन चिन्तायाः उद्वेगस्य कृते, इच्छया वा अनैच्छिकरूपेण वा, सन्धेः विघटनाय च पर्याप्तः समयः भवति।

--------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani