- 114 किलोमीटरमितया लंबी परियोजनया लप्स्यते संमर्दाद्रक्षणं , विकासाय लप्स्यते नूतनः आधारः

भोपालम्, 29 मईमासः (हि.स.)।राष्ट्रिय-राजमार्ग-प्राधिकरणेन मध्यप्रदेशे विकसित्यमाना जबलपुर-आउटर-रिङ्गमार्गपरियोजना महाकौशल-क्षेत्रस्य विकासस्य नूतनम् अध्यायं लेखितुं गच्छति। प्रदेशे मार्ग-अधोसंरचनां सुदृढां कर्तुं एषा महत्त्वपूर्णा परियोजना अस्ति। प्रायः ३,५४० कोटि-रूप्यकाणां व्ययेन निर्मीयमाणा ११४ किलोमीटर-दीर्घा एषा महत्त्वाकाङ्क्षिणी परियोजना जबलपुर-तथा समीपवर्ती-क्षेत्रेषु सम्पर्क-सुविधायै, व्यापाराय, पर्यटनाय तथा औद्योगिक-विकासाय नूतनां गतिं प्रदास्यति।

लोक-निर्माण-मन्त्री राकेश-सिंहः शुक्रवासरे सूचनां दत्त्वा उक्तवान् यत् जबलपुर-क्षेत्रस्य विकासाय नूतनां दिशं प्रदास्यमाना एषा परियोजना नगरे वर्धमान-यातायात-भारं न्यूनं करिष्यति तथा क्षेत्रीय-व्यापारं, पर्यटनं, कृषिं तथा औद्योगिक-क्रियाकलापान् अपि सुदृढान् करिष्यति। चतुर्मार्गीयस्य अस्य अत्याधुनिक-ग्रीन्फील्ड्-कोरिडोर इत्यस्य निर्माणं विशेषतया नगरात् बहिः आगच्छतां गच्छतां च गुरुभार-दीर्घ-दूरी-यातायात-वाहनानां सुगम-मार्ग-प्रदानस्य उद्देश्येन क्रियमाणम् अस्ति।

चतुर्मार्गीयस्य अस्य अत्याधुनिक-ग्रीन्फील्ड्-कोरिडोर इत्यस्य निर्माणं विशेषतया नगरात् बहिः आगच्छतां गच्छतां च गुरुभार-दीर्घ-दूरी-यातायात-वाहनानां सुगम-मार्ग-प्रदानस्य उद्देश्येन क्रियमाणम् अस्ति। अस्य पूर्णतायाः अनन्तरं जबलपुर-नगरे यातायात-दबावः न्यूनः भविष्यति तथा उत्तरप्रदेशं, छत्तीसगढं तथा महाराष्ट्रं प्रति गच्छतां वाहनानां नगर-अन्तः प्रवेशस्य आवश्यकता न भविष्यति।

मन्त्री सिंहः उक्तवान् यत् प्रधानमन्त्री नरेन्द्र-मोदिनः नेतृत्वे देशव्यापिनि विकसित्यमानः आधुनिक-अधोसंरचना-जालः भारतस्य विकास-यात्रायै नूतनां गतिं प्रदत्तवान्। मुख्यमन्त्रिणः डॉ. मोहन-यादवस्य मार्गदर्शने प्रधानमन्त्रिणो मोदिनः दृष्टिकोणस्य अनुरूपं राष्ट्रीय-राजमार्गाः, एक्स्प्रेस्-वे, आर्थिक-कोरिडोराः तथा बहु-माध्यम-सम्पर्क-परियोजनाः शीघ्रतया विस्तारिताः सन्ति, येन देशस्य अर्थव्यवस्था, व्यापारः तथा निवेशः नूतनाम् ऊर्जां प्राप्नुवन्ति।

नगराय भविष्यति यातायात-जामात् महती राहतिः

लोक-निर्माण-मन्त्री उक्तवान् यत् विगत-वर्षेषु जबलपुरे शीघ्रतया सम्पन्नेन नगरीय-विस्तारेण, औद्योगिक-क्रियाकलापानां वृद्ध्या तथा यात्री-मालवाहक-वाहनानां संख्यायाः वृद्ध्या यातायात-दबावः निरन्तरं वर्धितः। नगरस्य प्रमुख-मार्गेषु जामः, दीर्घ-यात्रा-समयः तथा इन्धनस्य अतिरिक्त-व्ययः सामान्य-समस्या अभवत्। आउटर-रिङ्ग्-रोड्-परियोजना एतासां चुनौतीनां दीर्घकालिकं समाधानं प्रस्तौति। अस्य सञ्चालनात् दीर्घ-दूरी-वाहनानां आवागमनं नगरस्य बहिः भविष्यति, येन नगरीय-मार्गेषु दबावः न्यूनः भविष्यति तथा सामान्य-नागरिकेभ्यः अधिका सुगमा सुरक्षित-यातायात-व्यवस्था च उपलब्धा भविष्यति।

पञ्च-संकुलैः क्रियमाणं निर्माणम्

तेन उक्तं यत् परियोजना प्रभावी-क्रियान्वयनार्थं पञ्च भिन्न-संकुलेषु विभक्ता अस्ति। एतेषु बरेला-तः मानेगांव-पर्यन्तम्, मानेगांव-तः एनएच्-४५ पर्यन्तम्, एनएच्-४५ तः कुशनेर-पर्यन्तम्, कुशनेर-तः अमझर-पर्यन्तम् तथा अमझर-तः बरेला-पर्यन्तं खण्डाः अन्तर्भवन्ति। सर्वे संकुलाः मिलित्वा जबलपुरस्य चतुर्दिक् सुदृढं बाह्य-परिवहन-जालं निर्मास्यन्ति। एतेषां मार्गाणां विकासेन जबलपुर-विमान-पत्तनम् सहितं क्षेत्रस्य प्रमुख-कस्बाः ग्रामीण-प्रदेशाश्च उत्तमं मार्ग-सम्पर्कं प्राप्स्यन्ति। परियोजनायाः विभिन्न-भागाः अस्मिन् वर्षे तथा आगामि-वर्षे चरणबद्ध-रीत्या यातायातार्थं उद्घाटिताः भविष्यन्ति।

कृषकाणां उत्पादाः समये विपणिं प्राप्स्यन्ति

परियोजनायाः प्रत्यक्ष-लाभः कृषकानां ग्रामीण-अर्थव्यवस्थायाश्च भविष्यति। वर्तमान-काले बरेला, शाहपुरा, पाटन, सिहोरा तथा समीपवर्ती-क्षेत्राणां कृषकाः स्व-उत्पादान् मण्डी-स्थलानि प्रति नेतुं यातायात-संमर्दस्य परिवहन-सम्बद्ध-कठिनतायाश्च सामना कुर्वन्ति। आउटर-रिङ्ग-मार्गे निर्मिते सति कृषि-उत्पादानां परिवहनं शीघ्रं भविष्यति, येन समयस्य रक्षा

भविष्यति तथा कृषकाः उत्तमान् विपणि-अवसरान् प्राप्स्यन्ति। परिवहन-व्ययस्य न्यूनतया तेषां आयायाम् अपि सकारात्मकः प्रभावः भविष्यति। स्थानीय-कृषकाणां मते परियोजनायाः केषाञ्चन प्रारम्भिक-भागानां सञ्चालनात् एव यात्रायां विलम्बः न्यूनः अनुभूयते, तथा सम्पूर्ण-परियोजनायाः आरम्भात् अनन्तरं एषः लाभः अधिकं स्पष्टतया दृश्यते।

लॉजिस्टिक्स् तथा माल-परिवहनाय नूतना गतिः भविष्यति

जबलपुरं मध्य-भारतस्य महत्त्वपूर्णं व्यापारिक-केन्द्रम् अस्ति। आउटर-रिङ्ग्-मार्गे निर्मिते सति मालवाहक-वाहनानां नगर-अन्तः प्रवेशस्य आवश्यकता न भविष्यति, येन परिवहन-व्ययः समयश्च उभौ न्यूनौ भविष्यतः। इन्धनस्य बचतिः भविष्यति तथा लॉजिस्टिक्स्-जालं अधिकं कुशलं भविष्यति। विशेषज्ञानां मतम् अस्ति यत् एषा परियोजना भविष्ये जबलपुरं मध्य-भारतस्य प्रमुख-लॉजिस्टिक्स्-हब रूपेण स्थापयितुं महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहिष्यति।

पर्यटन-क्षेत्राय महत् लाभः भविष्यति

जबलपुरस्य परिचयः केवलम् औद्योगिक-प्रशासनिक-नगररूपेण नास्ति, अपितु प्रमुख-पर्यटन-केन्द्ररूपेण अपि अस्ति। भेड़ाघाटस्य संगमरमरी-घाट्यः, धुआंधार-जलप्रपातः, ग्वारी-घाटः, नर्मदा-तटः तथा समीपवर्ती कान्हा-राष्ट्रीय-उद्यानम् देश-विदेशेभ्यः आगच्छतां पर्यटकानां आकर्षण-केन्द्राणि सन्ति। नूतना रिङ्ग्-मार्गः एतेषु पर्यटन-स्थलेषु गमनम् अधिकं शीघ्रं सुविधाजनकं च करिष्यति। सह अमरकण्टक-इत्यादीनि प्रमुख-धार्मिक-स्थलानि प्रति यात्रा अपि पूर्वात् अधिका सुगमा भविष्यति। अनेन क्षेत्रे पर्यटन-क्रियाकलापानां स्थानीय-जीविकाऽवसराणां च वृद्धिः भविष्यति।

नर्मदायां निर्मास्यते आधुनिक-अभियांत्रिकी-प्रतीकम्

परियोजनायाः सर्वाधिकम् आकर्षकः महत्त्वपूर्णः च भागः नर्मदा-नद्यां निर्मीयमाणः प्रायः ७५० मीटर-दीर्घः एक्स्ट्राडोज्ड्-ब्रिज् अस्ति। आधुनिक-प्रौद्योगिक्या निर्मीयमाणः एषः सेतुः न केवलं परिवहन-सुविधां सुदृढां करिष्यति, अपितु भविष्ये क्षेत्रस्य विशिष्ट-परिचयरूपेण अपि स्थापितः भविष्यति। मध्यप्रदेशस्य जीवन-रेखा इति मन्यमाना नर्मदा-नद्यां निर्मितः एषः सेतुः आधुनिक-विकासस्य सांस्कृतिक-धरोहरस्य च समन्वयस्य उत्कृष्टम् उदाहरणं भविष्यति।

व्यापक-अधोसंरचना-निर्माणम्

अस्याः महत्त्वाकाङ्क्षिण्याः परियोजनायाः अन्तर्गतं १४ महा-सेतवः, ३७ लघु-सेतवः, ४ रेलवे-ओवरब्रिज्, ३ फ्लायओवर्, १२ वाहन-अण्डर्-पास्, २३ लघु-वाहन-अण्डर्-पास्, २ एलिवेटेड्-स्ट्रक्चर्, ३ ओवर्-पास् तथा प्रायः ३३२ पुलिकाः निर्मीयन्ते। एषा अधोसंरचना न केवलं यातायातं निर्बाधं करिष्यति, अपितु भविष्यस्य वर्धमान-परिवहन-आवश्यकतानाम् अपि पूर्तिं करिष्यति।

महाकौशल-क्षेत्रस्य विकासाय नूतनः आधारः भविष्यति

आउटर-रिङ्ग्मार्गस्य लाभः केवलं जबलपुर-पर्यन्तं सीमितः न भविष्यति। बरेला, मानेगांव, शाहपुरा, सिहोरा, पाटन, अमझर, कुशनेर, आधारताल तथा गढ़ा सहित-अनेक-प्रदेशेषु आर्थिक-क्रियाकलापानां वृद्धिः भविष्यति। सह मण्डला, डिण्डोरी, नरसिंहपुर तथा कटनी-इत्यादीनां जनपदानां सम्पर्क-सुविधा अपि उन्नता भविष्यति। उत्तम-मार्ग-जालस्य कारणात् उद्योगाः, वेयरहाउसाः, कोल्ड्-स्टोरेज्, लॉजिस्टिक्स्-पार्काः तथा नूतन-निवेश-अवसराः विकसिताः भविष्यन्ति, येन प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष-रूपेण सहस्रशः जीविकाःस्रष्टाः भविष्यन्ति।

हरित-विकास-दिशि महत्त्वपूर्णः उपक्रमः

परियोजनायां पर्यावरण-संरक्षणाय अपि प्राथमिकता प्रदत्ता अस्ति। निर्माण-कार्ये प्रायः ४० लक्ष-मीट्रिक्-टन-परिमितायाः फ्लाय्-ऐश् इत्यस्य उपयोगः क्रियमाणः अस्ति, यः औद्योगिक-अपशिष्टस्य पुनः-उपयोगस्य उत्कृष्टम् उदाहरणम् अस्ति। अस्य अतिरिक्तं पौधरोपणम्, हरित-पट्टिका-विकासः तथा आधुनिक-जल-निकासी-व्यवस्था इत्यादीनां माध्यमेन पर्यावरणीय-सन्तुलनं रक्षितुं प्रयासाः क्रियमाणाः सन्ति।

विकासस्य, सम्पर्कस्य समृद्धेः च नूतनम् अध्यायः

लोक-निर्माण-मन्त्री सिंहः उक्तवान् यत् जबलपुर-आउटर-रिङ्ग्-मार्ग-परियोजना केवलं मार्ग-निर्माण-परियोजना नास्ति, अपितु महाकौशल-क्षेत्रस्य भविष्यं आकारयितुं विकास-यात्रा अस्ति। उत्तम-सम्पर्क-सुविधा, शीघ्र-आवागमनम्, न्यून-इन्धन-व्ययः, सुदृढ-लॉजिस्टिक्स्, वर्धमान-पर्यटनम्, औद्योगिक-विस्तारः तथा जीविका-सृजनम् इत्येतेषां माध्यमेन एषा परियोजना क्षेत्रस्य आर्थिक-प्रगतये नूतनम् अध्यायं लिखितुं गच्छति। आगामि-वर्षेषु एषः कोरिडोर् मध्य-भारतस्य विकास-मानचित्रे महत्त्वपूर्णां परिचितिं स्थापयिष्यति।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani