Enter your Email Address to subscribe to our newsletters
इतिहासस्य पृष्ठेषु जूनमासस्य २० तिथिः अनेकाभिः महत्त्वपूर्णाभिः घटनाभिः अंकिता अस्ति। तासु एव एका घटना अस्ति मुम्बईनगरस्य प्रसिद्धस्य रेलस्थानकस्य छत्रपति शिवाजी महाराज टर्मिनस नाम्नः जनसामान्याय उद्घाटनम्।
२० जून १८८७ तमे वर्षे तदानीन्तने बम्बईनगरे स्थितं विक्टोरिया टर्मिनस यात्रिकेभ्यः उद्घाटितम्। एतत् स्थानकं स्वस्य भव्यस्थापत्यकला, कलात्मकविन्यासः तथा ऐतिहासिकमहत्त्वस्य कारणात् भारतस्य प्रतिष्ठिततमासु इमारतीषु गण्यते।
अस्य स्थानकस्य निर्माणं विक्टोरियन गोथिक स्थापत्यशैल्याः तथा पारम्परिकभारतीयस्थापत्यकलायाः अद्भुतसङ्गमस्वरूपेण कृतम्। अस्य भव्यसंरचना, गुम्बदाः, मेहराबाः तथा सूक्ष्मनक्काशीकला एतस्मै देशस्य स्थापत्यधरोहरेषु विशिष्टं स्थानं प्रददाति।
स्थानकस्य नाम प्रारम्भे ब्रिटेनदेशस्य महाराज्ञ्याः विक्टोरियायाः सम्मानार्थं विक्टोरिया टर्मिनस इति स्थापितम् आसीत्। अनन्तरं १९९६ तमे वर्षे अस्य नाम परिवर्त्य छत्रपति शिवाजी टर्मिनस इति कृतम्, ततः परं छत्रपति शिवाजी महाराज टर्मिनस इति नाम प्रदत्तम्। तथापि अद्यापि सामान्यव्यवहारे एतत् संक्षेपेण वी टी इति नाम्ना प्रसिद्धम् अस्ति।
अस्य ऐतिहासिकसांस्कृतिकमहत्त्वं दृष्ट्वा यूनेस्को संस्थया २००४ तमे वर्षे विश्वधरोहरस्थलस्य मान्यता प्रदत्ता। एषः सम्मानः भारतीयरेलसेवायाः धरोहरस्वरूपस्य तथा देशस्य स्थापत्यकलायाः वैश्विकपरिचयस्य प्रतीकः मन्यते।
अद्य छत्रपति शिवाजी महाराज टर्मिनस केवलं रेलस्थानकं नास्ति, अपितु मुम्बईनगरस्य परिचयः, भारतस्य औपनिवेशिकस्थापत्यकलायाः धरोहरः तथा देशस्य व्यस्ततमेषु परिवहनकेन्द्रेषु अन्यतमम् अस्ति। अस्य ऐतिहासिकी यात्रा २० जून १८८७ तमे वर्षे प्रारब्धा आसीत्, या अद्यापि लक्षशः यात्रिकाणां जीवनस्य महत्त्वपूर्णः भागः वर्तते।
महत्त्वपूर्णघटनाचक्रम्
१८५८ - ग्वालियरनगरस्य उपरि ब्रिटिशसेनायाः अधिकारः अभवत् तथा च अनेन सह सिपाहीविद्रोहस्य समाप्तिः अभवत्।
१८७३ - भारते वाई एम सी ए संस्थायाः स्थापना अभवत्।
१८८७ - मुम्बईस्थितं विक्टोरिया टर्मिनस जनसामान्याय उद्घाटितम्। अद्य तत् देशस्य व्यस्ततमेषु रेलस्थानकेषु अन्यतमम् अस्ति।
१९१६ - पुणेनगरे एस एन डी टी महिला विश्वविद्यालयस्य स्थापना अभवत्।
१९९० - ईरानदेशे जातेन भूकम्पेन प्रायः चत्वारिंशत्सहस्रजनानां मृत्युः अभवत्।
१९९४ - ईरानदेशस्य मस्जिदे बमविस्फोटे सप्ततिजनाः मृताः।
१९९८ - विश्वनाथ आनन्दः ब्लादिमीर कैमनिकं पराजित्य पञ्चमफ्रैंकफर्ट क्लासिक शतरञ्जप्रतियोगितायाः विजेता अभवत्।
१९९९ - विश्वस्य सर्वाधिकवायुप्रदूषितेषु पञ्चसु नगरेषु क्रमशः मैक्सिको सिटी, पेइचिंग, शाङ्घाई, तेहरान तथा कलकत्ता समाविष्टानि आसन्।
२००० - काहिरानगरे समूह १५ राष्ट्राणां दशमः शिखरसम्मेलनः सम्पन्नः।
२००१ - जनरल परवेज मुशर्रफ पाकिस्तानदेशस्य राष्ट्रपतिः अभवत् तथा भारत पाकिस्तान शिखरवार्तायाः संवैधानिकतां प्रदातुं प्रयासः कृतः।
२००१ - श्रीलङ्का मुस्लिम कांग्रेस दलस्य समर्थनप्रत्याहारेण चन्द्रिका कुमारतुंग सरकारः अल्पमतस्था अभवत्।
२००१ - ताइवानदेशेन प्रक्षेपास्त्रपरीक्षणं कृतम्।
२००२ - पाकिस्तानदेशेन अशरफ जहांगीर काजीं संयुक्तराज्यअमेरिकादेशे नूतनराजदूतरूपेण नियुक्तवान्।
२००२ - अमेरिकीन्यायालयेन मानसिकरोगपीडितानां अपराधिनां मृत्युदण्डे प्रतिबन्धः स्थापितः।
२००५ - रूसदेशस्य एम ५३ मालवाहकयानम् अन्ताराष्ट्रियान्तरिक्षस्थानकम् प्राप्तम्।
२००६ - जापानदेशेन स्वसैनिकान् इराकदेशात् प्रत्याहर्तुं निर्णयः कृतः।
२००८ - अवदात इण्डिया लिमिटेड नाम्नी बीजनिर्माणकम्पनी अमेरिकीकम्पन्याः लिमाग्रेनस्य सोयाबीनबीजव्यापारम् अधिगृहीतवती।
२००८ - यूरोपीयसंघेन क्यूबादेशस्य उपरि स्थापितान् प्रतीकात्मकप्रतिबन्धान् अपाकर्तुं निर्णयः कृतः।
२०१४ - प्रख्यातकवये केदारनाथसिंहाय ज्ञानपीठपुरस्कारस्य घोषणा अभवत्।
जन्मानि
१७६० - लॉर्ड वेलेजली - १७९८ तः १८०५ पर्यन्तं भारतस्य गवर्नर जनरल आसीत्।
१८६९ - लक्ष्मण काशीनाथ किर्लोस्कर - भारतस्य प्रसिद्धः उद्योगपतिः।
१९१० - भुवनेश्वर - हिन्दीभाषायाः प्रसिद्धः एकाङ्कीकारः।
１９२३ - गौर किशोर घोष - कुशलः पत्रकारः तथा लेखकः।
१९४० - विश्वनाथ प्रसाद तिवारी - प्रसिद्धः भारतीयः हिन्दीसाहित्यकारः।
१९५२ - विक्रम सेठ - प्रसिद्धः साहित्यकारः, उपन्यासकारः तथा कविः।
१९५८ - द्रौपदी मुर्मू - भारतीयजनतापक्षस्य राजनीतिज्ञा।
निधनानि
१८२० - मैनुअल बेलग्रानो - अर्जेंटीनादेशस्य प्रसिद्धः विधिवेत्ता, अर्थशास्त्री, राजनीतिज्ञः तथा ध्वजदिवसस्य प्रवर्तकः, येन अर्जेंटीनादेशस्य राष्ट्रियध्वजः अभिकल्पितः।
१९६४ - एडगर बैरियर - हॉलीवुडस्य प्रसिद्धः अभिनेता।
१९६५ - वेंकटेश नारायण तिवारी - हिन्दीभाषायाः ध्वजवाहकः, पत्रकारः तथा साहित्यकारः।
२०११ - रायन डन - अमेरिकी अभिनेता तथा दूरदर्शनव्यक्तित्वम्।
Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani