हृदयनारायण दीक्षितः

तमिलनाडुसर्वकारः भारतीयसंस्कृतेः उपरि निरन्तरं प्रहारं कुर्वन् अस्ति। उच्चन्यायालयस्य तस्य निर्णयस्य विरुद्धं राज्यसर्वकारः सर्वोच्चन्यायालयं गतवान् अस्ति, यस्मिन् न्यायालयेन गोहत्यायाः प्रतिबन्धः विहितः आसीत्। राज्यसर्वकारस्य पक्षतः उक्तं यत् गौः वधयोग्या अस्ति। अपरतः गौः भारतीयसंस्कृतौ मातृवत् आदरणीया अस्ति। वैदिककालात् आरभ्य आधुनिककालपर्यन्तं गोः प्रतिष्ठा वर्तते, किन्तु विचारधारां प्रति दुराग्रहयुक्ताः तत्त्वानि गोहत्यायाः समर्थनं कुर्वन्ति।

मन्त्राणाम् अर्थनिर्णये स्वस्वदृष्टयः भवन्ति। वैदिकसमाजः गां अघन्याम् अवध्यां च मन्यते स्म। ऋग्वेदे १.१६४.२७ मन्त्रे सा अघन्या अर्थात् वधं कर्तुम् अयोग्या सौभाग्यदायिनी च उक्ता अस्ति। गौः सम्पूर्णस्य वैदिकसाहित्यस्य श्रद्धाकेन्द्रम् अस्ति। अथर्ववेदे सा विराट् ब्रह्मरूपा अस्ति। सा एकस्य सूक्तस्य ९.१२ देवता अस्ति। गोः ऊर्ध्वहनुः द्युलोकः अस्ति, अधोहनुः पृथिवी अस्ति, जिह्वा विद्युत् अस्ति, दन्ताः मरुद्गणाः सन्ति, उदरभागः अन्तरिक्षम् अस्ति, उभौ स्कन्धौ मित्रावरुणौ स्तः इत्यादि।

अस्मात् पूर्वं ऋग्वेदे ८.१०१.१५ उक्तम् अस्ति, एषा रुद्राणां माता, वसूनां दुहिता, आदित्यानां स्वसा तथा अमृतस्य नाभिः अस्ति। एषा अवध्या अस्ति। किञ्चित् शब्दपरिवर्तनेन एष एव मन्त्रः अथर्ववेदे अपि पुनरुक्तः अस्ति। यजुर्वेदः अपि गोमहिम्ना परिपूर्णः अस्ति। अथर्ववेदे १२.४ गोः पीडां कुर्वतां दण्डः वर्णितः अस्ति। ये गोः कर्णौ पीडयन्ति ते मानो देवेषु प्रहरन्ति। ये गवि परिचयचिह्नं कुर्वन्ति तेषां धनं नश्यति। ये अलङ्कारार्थं गोरोमाणि छिन्दन्ति तेषाम् अस्य अपराधकर्मणः कारणेन सन्ततयः मृत्युं प्राप्नुवन्ति। यस्य गोपतेः सम्मुखे काकः गोरोमाणि उत्पाटयति तस्य सन्ततयः म्रियन्ते इत्यादि। पुनः गोहत्याविषये अथर्ववेदे १२.९ उक्तम् अस्ति यत् गोघाती अस्मिन् लोके परलोके च दण्डनीयः अस्ति।

ऋग्वेदस्य ८.४.११ मन्त्रस्य उक्षात्राय वशात्राय सोमपृष्ठाय वेधसे इति पदानाम् आधारेण मैकडनलः कीथः च वैदिक इण्डेक्स इति ग्रन्थे आर्यान् गोमांसभक्षिणः निरूपितवन्तौ। अत्र ऋषिः अग्नेः प्रार्थनां करोति। ताभ्याम् उक्षा इत्यस्य अर्थः वृषभः तथा वशा इत्यस्य अर्थः गौः कृतः। तयोः मतानुसारम् अग्निदेवः मांसभक्षी अस्ति। एतौ विद्वांसौ उक्षा वशा इत्येताभ्यां सह प्रयुक्तस्य अन्नाय इति शब्दस्य सम्यक् विचारं न कृतवन्तौ। सातवलेकरः अस्यैव मन्त्रस्य अनुवादे उक्तवान्, अन्नं रसेन सिञ्चन्तं, अन्नं रमणीयं कुर्वन्तं सोमपीठम् अग्निं वयम् उपास्महे।

भारते अन्नं मांसं न आसीत्। दशममण्डलस्य सप्तविंशतितमसूक्तस्य सप्तदशमन्त्रः अपि गोमांसभक्षणस्य समर्थनार्थं प्रयुज्यते। ते मन्त्रस्य पीवान् मेषः इत्यस्य अर्थं मेषस्य पाकः इति कुर्वन्ति। किन्तु लुडविगः पीवान् मेषः इत्यस्य अर्थं जलेन स्फीतः मेघः इति कृतवान्। सत्यकेतुविद्यालङ्कारः उक्तवान्, एते मन्त्राः प्रहेलिकारूपेण सन्ति। अत्र मेष इत्यस्य अर्थः पशुविशेषः न, अपितु मेघराशिः अभिप्रेता अस्ति। पीवानं मेषम् इत्यस्य अर्थः मेषराशेः तारकापुञ्जं प्रकाशयितुम् इति अस्ति। प्राचीनभारतीयइतिहासस्य वैदिकयुगः पृष्ठम् २१३।

देवता मनुष्यस्य श्रद्धा अस्ति। मनुष्यः स्वस्य प्रियं खाद्यमेव देवेभ्यः अर्पयति। गोदुग्धं वैदिकसमाजस्य प्रियं पेयम् अस्ति। एकः ऋषिः अग्नये दुग्धं दातुम् इच्छति, किन्तु तस्य समीपे अघन्या गौः नास्ति। ऋग्वेदः ८.१०२.१९। ऋषिः इन्द्रं प्रति कथयति, अघन्या स्वदुग्धं तुभ्यं ददाति। ऋग्वेदः ९.१.९। इन्द्रः अघन्यारक्षकः अस्ति। ऋग्वेदः ८.६९.२। तर्हि सः तस्य अनुयायिनः आर्याः च अघन्याभक्षकाः कथं भवितुम् अर्हन्ति। अघन्या अश्विदेवाभ्याम् अपि दुग्धं ददाति। ऋग्वेदः १.१६४.२७। गावः ऋग्वैदिकसमाजे एव ऋषित्वस्य श्रेणीं प्राप्तवत्यः। ताः सोमस्य स्तुतिं कुर्वन्ति। अथर्ववेदे तु ताः देवतारूपाः एव सन्ति।

घृतम् अग्नेः अन्नम् अस्ति। वैदिकसमाजः यवान् खादति स्म। अग्नये अपि यवान् अर्पयति स्म। ते गोदुग्धे सोमं मिश्रयित्वा इन्द्राय समर्पयन्ति स्म। एकम् अन्नं धाना धान्या वा आसीत्। ते इन्द्राय धानाः अर्पयन्ति स्म। ऋग्वेदः ४.२४.७। ऋषयः इन्द्रं प्रति कथयन्ति, प्रतिदिनम् आगच्छ, धानाः खाद। ऋग्वेदः ३.५३.७। कृषेः देवता पूषा आसीत्। सः करम्भप्रियः आसीत्। मार्क्सवादीविचारकः डाक्टर रामविलासशर्मा उक्तवान् यत् करम्भः भृष्टम् अन्नम् आसीत्। करम्भः इन्द्रस्य पूष्णः च प्रियः आसीत्। किन्तु घृतेन सह मिश्रयित्वा निर्मितम् अपूपम् अन्यदेवैः सह मरुद्गणाः अपि खादन्ति स्म। ऋग्वेदः ३.५२.७। मैकडनलः कीथः च अन्यं वैदिकव्यञ्जनं पुरोडाशं यज्ञस्य रोटिका इति वर्णितवन्तौ। ऋषिः इन्द्रं प्रति कथयति, प्रार्थनां शृणु, पुरोडाशं खाद। ऋग्वेदः ४.३२.१६। यः इन्द्राय पुरोडाशं ददाति तम् इन्द्रः पापेभ्यः रक्षति। ऋग्वेदः ८.३१.२। वैदिकसमाजस्य यव धाना करम्भ अपूप पुरोडाश दुग्ध घृतादिषु प्रेम चतुर्षु वेदेषु व्याप्तम् अस्ति। गोमांसभक्षणस्य कुत्रापि उल्लेखः एव नास्ति। गावः श्रद्धारूपाः सन्ति। अन्नं खाद्यम् अस्ति।

एकः देवता बृहस्पतिः अस्ति। सः गाः आकाशपर्यन्तं चरितुं प्रेषितवान्। ऋग्वेदः २.२४.१४। मैकडनलः लिखितवान् यत् सः मेघेषु गत्वा गाः आह्वयति। ऋग्वेदः १०.६८.१२।

ऋग्वेदात् आरभ्य महाभारतपर्यन्तं वर्तमानकालपर्यन्तं च गौः भारतीयसंस्कृतौ परम्परायां च पूज्या अस्ति। तुलसीदासः रामजन्मनः कारणेषु एकं कारणं गोसंवर्धनं वर्णितवान्।

विप्र धेनु सुर संत हित लीन्ह मनुज अवतार।

गीतायां श्रीकृष्णः अर्जुनाय स्वस्य अनेकानां रूपाणां मध्ये एकं गोरूपम् अपि वर्णितवान्। श्रीकृष्णः गोपालः आसीत्। कौटिल्यः अपि गोसंरक्षणम् आवश्यकं मन्यते स्म। प्राचीनभारतं गोपूजकम् आसीत्। गौः प्रतिष्ठा आसीत्, गौः समृद्धिः आसीत्, गौः ऐश्वर्यम् आसीत्। चतुर्थशताब्द्याः चीनदेशीययात्री फाहियानस्य सप्तमशताब्द्याः ह्वेनसाङ्गस्य च निष्कर्षाः सन्ति यत् भारते मांसाहारिणः न सन्ति।

गोहत्यायाः विरुद्धं भारते अनेकानि आन्दोलनानि अभवन्। महात्मा गान्धी गोहत्याबन्दीं स्वराज्यस्य एकम् अङ्गं मन्यते स्म। गौः भारतीयार्थव्यवस्थायाः माता अस्ति, समाजव्यवस्थायाः सांस्कृतिकव्यवस्थायाः च श्रद्धाकेन्द्रम् अस्ति। तथापि गोहत्यायाः पक्षधरता दृश्यते। एतादृशानि तत्त्वानि गोमांसस्य समर्थनं कृत्वा न जाने कीदृशस्य भारतस्य निर्माणस्य स्वप्नं पश्यन्ति। स्वस्य इतिहासस्य संस्कृतेः अतीतस्य च अपमानस्य एतादृशं कृत्यं निन्दनीयम् अस्ति। विश्वेतिहासे कस्मिन्नपि राष्ट्रे एतादृशाः आत्मघातिविचाराः न दृश्यन्ते। एतत् भारतस्य अपमानम् अस्ति। सनातनसंस्कृतेः परम्परायाः च उपरि अनुचितः निन्दनीयः च प्रहारः अस्ति।

(लेखकः, उत्तरप्रदेशविधानसभायाः पूर्वः अध्यक्षः)

-------------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani