नोएडा, 28 सितंबरमासः (हि.स.)।

उत्तरप्रदेश-अन्ताराष्ट्रिय-व्यापार-प्रदर्शिनी-२०२६ (यूपीआईटीएस-२६) इत्यस्य उत्तरप्रदेश-नवोद्यम-अभियानस्य मण्डपे प्रदेशस्य उद्भवन्तः नवोद्यमाः स्वेषां नवाचारैः आकर्षणस्य केन्द्रं भवन्ति। नवोद्यम-अभियानस्य बैनरस्य अधः विभिन्नक्षेत्रैः सम्बद्धैः षष्टिः नवोद्यमैः स्वानि उत्पादनानि, प्रौद्योगिकीः, नवाचाराश्च प्रदर्शिताः सन्ति। गतत्रिदिनेषु पञ्चसहस्राधिकाः आगन्तारः नवोद्यम-मण्डपस्य भ्रमणं कृतवन्तः। मण्डपे सूचना-प्रौद्योगिकी-सूचना-प्रौद्योगिकी-सक्षमसेवा, स्वास्थ्यप्रौद्योगिकी, शिक्षाप्रौद्योगिकी, कृषिः, गहनप्रौद्योगिकी, आधारभूतसंरचना इत्यादिषु विभिन्नक्षेत्रेषु कार्यं कुर्वतां नवोद्यमानां सहभागिता दृश्यते।

उत्तरप्रदेश-नवोद्यम-अभियानस्य मुख्यकार्यपालकाधिकारी सुमित महाजनः अवदत् यत् यूपीआईटीएस-२६ इत्यस्य मण्डपे षष्टिः नवोद्यमाः सहभागितां कृतवन्तः। एतेषु सूचना-प्रौद्योगिकी तथा सूचना-प्रौद्योगिकी-सक्षमसेवा, स्वास्थ्यप्रौद्योगिकी, शिक्षाप्रौद्योगिकी, कृषिः, गहनप्रौद्योगिकी तथा आधारभूतसंरचना इत्यादयः प्रमुखक्षेत्राणि सन्ति। विभिन्नक्षेत्रेभ्यः आगतैः नवोद्यमैः स्वानि उत्पादनानि, प्रौद्योगिकीयसमाधानानि च प्रदर्शितानि सन्ति। तत्र नवोद्यम-मण्डपस्य अवलोकनाय आगन्तॄणाम् अपि पर्याप्ता संख्या दृश्यते। गतत्रिदिनेषु पञ्चसहस्राधिकाः जनाः मण्डपस्य भ्रमणं कृतवन्तः। आगन्तारः नवोद्यमानां उत्पादनानि, प्रौद्योगिकीयसमाधानानि, नवाचारांश्च दृष्ट्वा तेषां विषये सूचनां प्राप्तवन्तः।

सः अवदत् यत् उत्तरप्रदेश-नवोद्यम-अभियानस्य मण्डपे ‘भारत इनोवेट्स’ इत्यस्य कृते चयनिताः षड् नवोद्यमाः अपि सहभागितां कृतवन्तः। एतेषु नवोद्यमेषु व्यापारप्रदर्शिन्यां स्वेषां नवाचाराणां प्रदर्शनं कृतम्। तदतिरिक्तं उत्तरप्रदेश-नवोद्यम-कोषात् वित्तपोषिताः षड् नवोद्यमाः अपि मण्डपे स्वानि उत्पादनानि नवाचारांश्च प्रस्तुतवन्तः। नवोद्यम-मण्डपे एलएण्डटी सेमिकण्डक्टर टेक्नोलॉजी इत्यस्य मुख्यकार्यपालकाधिकारी सन्दीपकुमारः अपि नवोद्यमानां संस्थापकानां सह संवादं कृतवान्। सः नवोद्यमानां कार्यस्य तेषां नवाचाराणां च विषये सूचनां प्राप्तवान्। संवादसत्रस्य समये सः नवोद्यम-संस्थापकान् प्रोत्साहितवान् तथा तेषां प्रयासान् अग्रे वर्धयितुं प्रेरितवान्।

मुख्यकार्यपालकाधिकारी सुमित महाजनः अवदत् यत् व्यापारप्रदर्शिन्यां रक्षाप्रौद्योगिक्या गहनप्रौद्योगिक्या च सम्बद्धाः नवाचाराः अपि आकर्षणस्य केन्द्रं सन्ति। एतेषु भारतीय-प्रौद्योगिकी-संस्थान-कानपुरस्य गहनप्रौद्योगिकी-नवोद्यमस्य मराल एयरोस्पेस प्राइवेट लिमिटेड इत्यस्य सौरशक्त्या सञ्चालितम् अतिदीर्घकालिक-उड्डयनक्षमं मानव-रहित-विमानं ‘तेजस्वान्’ विशेषरूपेण उल्लेखनीयम् अस्ति। एतत् स्थिरपक्षीयं विमानं सौरशक्तेः विद्युद्भाण्डस्य च संयोजनेन सञ्चालितं भवति तथा निरन्तरं द्वादशघण्टापर्यन्तं उड्डयनं कर्तुं समर्थम् इति कथ्यते। तेजस्वाने जीपीएस-प्रतिरूपण-विरोधी-मार्गनिर्देशनं, बहुपट्टिका-रेडियो-आधारितं विद्युतीययुद्ध-सुदृढीकरणम् इत्याद्याः प्रौद्योगिक्यः समाविष्टाः सन्ति। अस्य परिधिः प्रायः सार्धशतं किलोमीटर् अस्ति, यां आवश्यकतानुसारं द्विशतपञ्चाशत् किलोमीटर् पर्यन्तं वर्धयितुं शक्यते। अस्य उड्डयनारम्भभारः षष्टिकिलोग्रामात् न्यूनः अस्ति तथा एतत् पञ्चकिलोग्रामपर्यन्तं भारं वहितुं शक्नोति। अस्य अधिकतमा गतिः प्रतिसेकेण्डं पञ्चविंशतिः मीटर् इति कथ्यते तथा उड्डयनाय प्रायः द्विशतमीटर् दीर्घस्य धावनमार्गस्य आवश्यकता भवति। अस्य विमानस्य उपयोगः निरीक्षणे, सञ्चारे, लक्ष्यनिर्धारणे, समुद्रीयनिरीक्षणे, अन्वेषण-रक्षण-अभियानेषु च कर्तुं शक्यते।

रक्षाप्रौद्योगिक्याः क्षेत्रे ‘काल’ इति विमानमपि आगन्तॄणां जिज्ञासायाः केन्द्रं जातम्। एषा एकमार्गीय-आक्रमण-विमानप्रणाली अस्ति, या प्रायः सहस्रकिलोमीटर् पर्यन्तं दूरं गन्तुं शक्नोति तथा सप्ताष्टघण्टापर्यन्तं उड्डयने स्थातुं शक्नोति। अस्य अधिकतमः उड्डयनारम्भभारः द्विशतकिलोग्रामः अस्ति तथा एतत् पञ्चाशत्किलोग्रामपर्यन्तं उच्चविस्फोटक-युद्धशीर्षं वहितुं समर्थम् इति कथ्यते। अस्य परिभ्रमणगतिः प्रतिघण्टं शतषष्टिः किलोमीटर् तथा अधिकतमा गतिः प्रतिघण्टं द्विशतं किलोमीटर् इति कथ्यते।

बेङ्गलूरुनगरे स्थितेन न्यूमेस रिसर्च एण्ड टेक्नोलॉजीज इत्यनेन स्वस्य तारसम्बद्धस्य विद्युत्-सञ्चालितस्य मानव-रहित-विमानस्य ‘निंबसस्कोप’ इत्यस्य प्रदर्शनं कृतम्। एतत् भूमिसम्बद्धस्य तारस्य माध्यमेन विद्युत्शक्तिं प्राप्नोति, येन निरन्तरम् अष्टघण्टापर्यन्तं वायौ स्थिरं स्थित्वा निरीक्षणं कर्तुं शक्नोति। विमानप्रकारे अस्य अधिकतमा उन्नतिः समुद्रतलात् उपरि एकशतदशमीटर् इति तथा क्षेत्रोन्नतिः समुद्रतलात् पञ्चसहस्रपञ्चशतमीटर् पर्यन्तम् इति कथ्यते। तारसम्बन्धरहितरूपेण एतत् पञ्चचत्वारिंशत् मिनिट् पर्यन्तं दश-किलोमीटर्-परिधौ उड्डयनं कर्तुं शक्नोति। अस्मिन् द्विपञ्चाशदधिकद्विशत-बिट् एईएस-कूटलेखनं, उच्चपट्टिका-वीडियो-प्रेषणं, सुरक्षितं आरएफ-संयोजनं च उपलब्धम् अस्ति। एतत् निरीक्षणाय, गुप्तसूचनासङ्कलनाय, आपदाव्यवस्थापनाय च उपयोगी इति कथ्यते।

आईडीआर इत्यस्य स्वदेशीयाः नैनो तथा सूक्ष्म-मानव-रहित-विमानानि अपि व्यापारप्रदर्शिन्यां प्रदर्शितानि सन्ति। एतेषु ‘अभ्यास एमके-१’ इति दीर्घकालिकं सूक्ष्म एफपीवी मानव-रहित-विमानं वर्तते, यस्य प्रायः चत्वारिंशत् मिनिट् पर्यन्तं उड्डयनक्षमता अस्ति तथा तत् संचालकानां प्रशिक्षणाय निर्मितम् अस्ति। अपरत्र आईडीआर इत्यस्य सामरिकं नैनो मानव-रहित-विमानं सैनिकानां पुरतः गत्वा वास्तविकसमयस्य गुप्तसूचनां प्रदातुं समर्थम् इति कथ्यते।

---------------

Hindusthan Samachar / Dheeraj Maithani